DÖRTDİVANCA SÖZLÜK |
|
KELİMELER |
MÂNALARI
(ANLAMLARI) |
Abdestlik |
Lavabo (abdest alinan
yer) |
Abıca |
Amca |
Afur |
Ahırda hayvanların ot
ve saman yedikleri oluk. |
| Ağıl | Koyun, keçi ve sığırların akşamları toplandığı, avla, çakıl yada çalı-çırpı ile etrafı gerili yer. |
| Ağnanma | Yuvarlanma, toprak külü içinde debelenme. |
| Arnaç | Karşı yaka, karşı taraf (Arnacında=Karşısında) |
| Aslı va mı? | Doğru mu? |
Avla |
Tarlaların kenarına
hayvanlar girmesin diye ince ağaçlardan yapılan yatay çit (ince ağaçların
uzunlamasına seyrek olarak kazıklara çakılmasıyla yapılır ) |
| Avurt | Yanağın iç kısmı |
| Avuz | Yeni doğum yapan ineğin koyu kıvamsı ilk sütü. |
| Azık | Yiyecek |
| Bacaomzu | Davulbaz. Baca kemeri |
| Bağırdak | Eski beşiklerde çocuğa sarılarak örtülen bez |
Bazımaç |
Bazlama, bir tür ekmek. |
| Bıçkı | Testere, veya eskiden su gücüyle tomruk biçilen yer, mekan. |
Bıldır |
Geçen sene |
Bıza |
Buzağı |
Bocut |
Plastik su kabı |
| Bolupazarı | Pazartesi günü |
Bostan |
Sebze tarlası |
| Böğür | Yan (Böğründe=Yanında) |
| Bürgün | Yarından sonra |
Bürke |
Üstü çatılı genişçe su
kuyusu. İçinde Yeleli ve cıbır |
| Cağlık | Eski köy
evlerinde içinde banyo yapılan dolap![]() |
| Cember | Püsküllü
bayan baş örtüsü. ![]() ![]() |
Ceyran |
Elektrik |
| Civil civil | Mini minnacık |
| Cizelek | Sığırların sıcak havalarda sineklerden huylanarak koşması |
| Cıba | Tüyü kırkılmış davar |
| Cılımbız | Çelimsiz, zayıf |
| Cırcır | Fermuar |
| Cırlamak | Bağırmak |
| Cıs | Ateş yakması veya ateşten küçük çocukları korkutmak için söylenir. |
Cızık |
Yavru kuş |
Culuk |
Hindi |
| Çakıl | Taştan yapılan harçsız duvar, set. |
| Çağa | Perşembe günü |
Çaput |
Temizlik Bezi |
Çat |
Yaya veya su
yollarının birleştiği yer mekan. |
| Çedük | Çocuk ayakkabısı |
| Çekel | Pulluktaki toprakları temizlemek için kullanılan, öğrendeye takılan yassı demir. |
Çekim |
öküzlerle arabanın
ön dingilini birbirine bağlayan çatal ağaç |
| Çepiş | Dişi keçi davarı |
| Çerçici | Seyyar bakkal |
Çıkrık |
Yünden ip yapmaya
yarayan yuvarlak alet. |
| Çılbır parası | Hayvan satışlarında, hayvan tüccarı tarafından hayvan sahibinin çocuklarına verilen para |
| Çırpı | İnce ağaç dallarından odun yığını |
| Çıt çıt | Birbirine geçmeli düğme |
| Çon | Kalça |
Çörten |
Pınar ve su kaynaklarına
yapılan ağaçtan küçük oluk. Suyun toplanması için az yüksekçe bir yere taş ve
toprakla havuz yapılır, toplanan su bu ağaç oluktan akardı. Bir tür çeşmedir.
Yayla yollarlıda veya yaylalarımızın içlerinde bulunurdu bu çörtenlerden.
Şimdilerde bunların yerini iptidai, çirkin beton veya hazır mozaik çeşmeler almakta
ve üzerine hayrat yazmaktadır. Ben bu hayıra dua etmiyorum. Hayır yapılacaksa özüne
sadık kalınarak yapılmalıdır. |
| Çükündürük | Şeker pancarı |
| Dam | Ahır, Büyük baş hayvan barınağı. |
Daraba |
Tahtaların dik olarak
avlaya cakılması sonucu ortaya çıkan bahçe çiti |
Davulbaz |
Bacaların ön
kenarında öte beri konulan kemer. Genellikle idare lambaları, askerlik fotoğrafları,
sıkça kullanılan iğne-iplik, kirpit (kibrit) gibi şeyler buraya konulurdu. |
Debildemek |
hareket etmek,
kıpraşmak |
| Demin | Az önce |
Deyha |
Orada ,"Bak
deyha" yani bak orada :o) |
Deynek |
Baston sopa |
Deze |
Teyze |
Dibek
dövmek |
Oyuk taşın içinde
ağaç tokmaklarla ekini ezilene kadar vurarak bulgur veya keşkek yapmak |
| Direcen | Bir şeyi ayakta tutmak için altına konulan manivela |
| Dolak | Boyun atkısı veya bel veya şapka etrafına sarılan bez. |
| Dombay | Kömüş (Camış) erkeği |
| Don | Kadın şalvarı veya iç giyeceği |
| Don yağı | İç yağı. Hayvanlanların kesilmesi sonucunda ortaya çıkarılan beden yağı. |
| Eğirmek | Yün ve benzeri şeyleri iplik yapmak. |
Elemme |
ip sarmaya yarayan tahta
bir diğer edevat |
| Elezzahman | Gökkuşağı![]() |
| Ellik | Eldiven |
| Eme Yaramak | İşe Yaramak |
| Emsüz | Beceriksiz, bir işi başaramayan |
Endi gün |
Dünden bir önceki gün |
Epsüt |
Öküz arabası
tekerleğinin barmaklarının ucuna takılan eğri ağaç(yani arabanın cantı gibi
bişey) |
| Eskeri | Çivi, mıh veya çok soğuk anlamında da kullanılır. |
| Evitleme | Ayıklama, ayırma |
Fengere |
yünden ip eğirmek
için kullanılan tahtadan yapılan dört çatal tahta ve bir çubuktan oluşan alet |
| Gâni | Çocuk
arabası, 4 tekerlekli el arabası (Kağnı)![]() |
| Garagabuk | Kestane |
| Garalık | Eski köy evlerinde içine odun veya çıra konulan, genellikle kapı arkasında bulunan dolap. |
| Garı | Kadın |
Garlanguç |
Öküz arabasının arka
dingiline takılan çatal ağaç |
| Gerede | Cumartesi günü |
Gicirgen |
Isırgan otu |
| Gıdım Gıdım | Azar azar |
| Gır | Gurbet, uzak |
| Gırnata | Zurna, Klarnet![]() |
Gıyy |
Bayanlar icin
kullanılan seslenme |
| Gocaboba | Amca |
| Gocana | Amca'nın karısı |
Gocuk |
Kışlık üst giyeceği |
Göynek |
Atlet- Yakasız gömlek |
| Guppa | Yaylalarda yetişen bir tür bodur çalı bitki. |
| Guytak | Çukur |
| Güğüm | Emziksiz su
taşıma kabı![]() |
Güylek |
Süt kovası |
| Haldur huldur | İtina etmeden, bir işi düzgün yapmamak. |
Hanay |
Eski evlerde önü
açık genişçe sofa |
| Harabat | Kırıp-döken, müsrif, acımasız |
| Haral | Büyük çuval. Ot çuvalı |
| He | Evet gibi onaylama ifadesi |
Heece |
küçük, ufak |